{"id":12927,"date":"2025-11-12T14:36:23","date_gmt":"2025-11-12T14:36:23","guid":{"rendered":"https:\/\/revistatrend.com\/?p=12927"},"modified":"2025-11-12T14:36:23","modified_gmt":"2025-11-12T14:36:23","slug":"pse-ne-rajonin-e-mesdheut-po-ndodhin-permbytje-ekstreme-studimi-ri-ka-pergjigjen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/2025\/11\/12\/pse-ne-rajonin-e-mesdheut-po-ndodhin-permbytje-ekstreme-studimi-ri-ka-pergjigjen\/","title":{"rendered":"Pse n\u00eb rajonin e Mesdheut po ndodhin p\u00ebrmbytje ekstreme, studimi ri ka p\u00ebrgjigjen!"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb studim i ri nga Qendra Euro-Mesdhetare p\u00ebr Ndryshimet Klimatike ka zbuluar mekanizmin q\u00eb favorizon p\u00ebrmbytjet ekstreme n\u00eb rajonin e Mesdheut. Sipas studiuesve, bashk\u00ebveprimi mes detit, cikloneve stacionare dhe relievit malor krijon nj\u00eb efekt \u201cpa dalje\u201d, q\u00eb bllokon lag\u00ebshtin\u00eb p\u00ebr periudha t\u00eb gjata dhe \u00e7on n\u00eb reshje rekord. Kjo ndodhi n\u00eb Emilia-Romagna t\u00eb Italis\u00eb n\u00eb maj t\u00eb vitit 2023, ku p\u00ebrmbytjet shkaktuan 17 viktima dhe d\u00ebme prej t\u00eb pakt\u00ebn 8.5 miliard\u00eb eurosh.<\/p>\n<p>Studimi u publikua n\u00eb \u201cScientific Reports\u201d dhe sipas koordinatorit t\u00eb studimit, Enrico Scoccimarro, tre faktor\u00eb kryesor\u00eb p\u00ebrcaktuan k\u00ebt\u00eb katastrof\u00eb.<\/p>\n<p>I pari \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ciklon stacionar n\u00eb nj\u00eb pozicion t\u00eb caktuar mbi Italin\u00eb qendrore, i cili gjeneron er\u00ebra t\u00eb vazhdueshme q\u00eb fryjn\u00eb mbi sip\u00ebrfaqen e detit p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb mbi Adriatik. Faktori i dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb deti, i p\u00ebrshkuar nga er\u00ebra t\u00eb vazhdueshme, q\u00eb e ngarkon kolon\u00ebn e ajrit me lag\u00ebshti dhe faktori i tret\u00eb jan\u00eb malet Alpet dhe Apeninet, t\u00eb cilat e bllokuan k\u00ebt\u00eb rrjedh\u00eb t\u00eb ajrit mbi rajon, duke krijuar konvergjenc\u00eb dhe reshje t\u00eb pand\u00ebrprera.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto kushte, ajri rimbushej vazhdimisht me avuj uji, duke prodhuar shi t\u00eb dendur p\u00ebr dit\u00eb t\u00eb t\u00ebra, nj\u00eb ngjarje q\u00eb pritet t\u00eb ndodh\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb her\u00eb n\u00eb 500 vjet. Ekspert\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se ky mekaniz\u00ebm mund t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet edhe n\u00eb rajone t\u00eb tjera me kushte t\u00eb ngjashme orografike, si brigjet e Shqip\u00ebris\u00eb, Oksitania, Provenca apo Valencia.<\/p>\n<p>&#8220;K\u00ebto kushte t\u00eb ve\u00e7anta mund t\u00eb ndodhin n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb Mesdheut, p\u00ebr shembull, pran\u00eb brigjeve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb rastin e cikloneve stacionare mbi Italin\u00eb qendrore, ose edhe n\u00eb Oksitani dhe Provenc\u00eb (Franc\u00eb) ose Valencia ose Katalonja (Spanj\u00eb) n\u00eb rastin e cikloneve stacionare n\u00eb pellgun per\u00ebndimor t\u00eb Mesdheut. N\u00eb k\u00ebto rajone, tre aktor\u00ebt e lartp\u00ebrmendur mund t\u00eb shfaqen n\u00eb sken\u00eb s\u00eb bashku dhe t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb spektak\u00ebl t\u00eb ngjash\u00ebm, t\u00eb trishtuesh\u00ebm&#8221;,\u00a0thot\u00eb Scoccimarro.<br \/>\nNgrohja e shpejt\u00eb e Mesdheut rrit kapacitetin e ajrit p\u00ebr t\u00eb mbajtur lag\u00ebshti dhe p\u00ebrforcon rreziqet nga reshje ekstreme.<\/p>\n<p>Studiuesit propozojn\u00eb nj\u00eb paramet\u00ebr t\u00eb ri, \u201cq\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e dend\u00ebsis\u00eb s\u00eb ciklonit\u201d, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar parashikimet e k\u00ebtyre ngjarjeve, t\u00eb cilat pritet t\u00eb b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb shpeshta dhe m\u00eb t\u00eb dhunshme n\u00eb nj\u00eb klim\u00eb m\u00eb t\u00eb ngroht\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb studim i ri nga Qendra Euro-Mesdhetare p\u00ebr Ndryshimet Klimatike ka zbuluar mekanizmin q\u00eb favorizon p\u00ebrmbytjet ekstreme n\u00eb rajonin e Mesdheut. Sipas studiuesve, bashk\u00ebveprimi mes detit, cikloneve stacionare dhe relievit malor krijon nj\u00eb efekt \u201cpa dalje\u201d, q\u00eb bllokon lag\u00ebshtin\u00eb p\u00ebr periudha t\u00eb gjata dhe \u00e7on n\u00eb reshje rekord. Kjo ndodhi n\u00eb Emilia-Romagna t\u00eb Italis\u00eb n\u00eb<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12928,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-12927","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lifestyle"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12927","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12927"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12927\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12929,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12927\/revisions\/12929"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}