{"id":14541,"date":"2026-02-26T17:40:12","date_gmt":"2026-02-26T17:40:12","guid":{"rendered":"https:\/\/revistatrend.com\/?p=14541"},"modified":"2026-02-26T17:40:12","modified_gmt":"2026-02-26T17:40:12","slug":"larja-e-dhembeve-3-here-ne-dite-zvogelon-rrezikun-e-50-semundjeve-keta-jane-popujt-me-zhulsa-ne-evrope","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/2026\/02\/26\/larja-e-dhembeve-3-here-ne-dite-zvogelon-rrezikun-e-50-semundjeve-keta-jane-popujt-me-zhulsa-ne-evrope\/","title":{"rendered":"Larja e dh\u00ebmb\u00ebve 3 her\u00eb n\u00eb dit\u00eb zvog\u00eblon rrezikun e 50 s\u00ebmundjeve. K\u00ebta jan\u00eb popujt m\u00eb \u201czhulsa\u201d n\u00eb Evrop\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Sa shpesh i lani dh\u00ebmb\u00ebt? Sipas ekspert\u00ebve, frekuenca ideale \u00ebsht\u00eb 3 her\u00eb n\u00eb dit\u00eb, s\u00eb bashku me vizitat e rregullta te dentisti, n\u00ebse duam t\u00eb zvog\u00eblojm\u00eb rrezikun e m\u00eb shum\u00eb se 50 s\u00ebmundjeve t\u00eb r\u00ebnda, duke p\u00ebrfshir\u00eb demenc\u00ebn dhe artritin.<\/p>\n<p>Prej koh\u00ebsh dihet q\u00eb sh\u00ebndeti oral ndikon n\u00eb mir\u00ebqenien ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme , me hulumtime t\u00eb m\u00ebparshme q\u00eb lidhin p\u00ebrhapjen e baktereve nga s\u00ebmundjet orale me s\u00ebmundjen e Alzheimerit, kancerin, s\u00ebmundjet kardiovaskulare, diabetin dhe t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Nj\u00eb panel ekspert\u00ebsh theksoi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje n\u00eb konferenc\u00ebn vjetore t\u00eb Shoqat\u00ebs Amerikane p\u00ebr Avancimin e Shkenc\u00ebs (AAAS), t\u00eb mbajtur jav\u00ebn e kaluar n\u00eb Arizona, Shtetet e Bashkuara.<\/p>\n<p>\u201cTani besojm\u00eb se ruajtja e sh\u00ebndetit dentar mund t\u00eb shoq\u00ebrohet me nj\u00eb rrezik t\u00eb reduktuar t\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 50 s\u00ebmundjeve sistemike \u201d, tha Dr. Alpdogan Kantarci, profesor n\u00eb Shkoll\u00ebn e Stomatologjis\u00eb t\u00eb Universitetit t\u00eb Minesot\u00ebs. \u201cHulumtimet tani tregojn\u00eb se tek njer\u00ebzit me s\u00ebmundje t\u00eb lehta, ata q\u00eb lajn\u00eb dhe kujdesen p\u00ebr dh\u00ebmb\u00ebt e tyre ose vizitojn\u00eb dentistin p\u00ebr pastrime t\u00eb specializuara tregojn\u00eb performanc\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb njoh\u00ebse\u201d, vazhdoi ai.<\/p>\n<p>Fajtori kryesor<\/p>\n<p>Dr. Kantarci theksoi periodontitin, nj\u00eb form\u00eb agresive t\u00eb s\u00ebmundjes s\u00eb mishrave t\u00eb dh\u00ebmb\u00ebve, si nj\u00eb faktor ky\u00e7 rreziku p\u00ebr zhvillimin e s\u00ebmundjeve t\u00eb tilla si artriti reumatoid dhe demenca. Kur bakteret nga s\u00ebmundjet orale hyjn\u00eb n\u00eb qarkullimin e gjakut dhe n\u00eb tru, ato shkaktojn\u00eb inflamacion kronik. Kjo mund t\u00eb shkaktoj\u00eb q\u00eb sistemi imunitar t\u00eb sulmoj\u00eb nyjet dhe t\u00eb p\u00ebrshpejtoj\u00eb formimin e pllakave, t\u00eb cilat prishin neurotransmetuesit dhe \u00e7ojn\u00eb n\u00eb r\u00ebnie njoh\u00ebse. Megjithat\u00eb, nuk ka studime q\u00eb t\u00eb v\u00ebrtetojn\u00eb se s\u00ebmundja e mishrave t\u00eb dh\u00ebmb\u00ebve shkakton demenc\u00eb ose artrit.<\/p>\n<p>Cili vend evropian nuk i lan dh\u00ebmb\u00ebt aq shpesh?<\/p>\n<p>Edhe pse Mbret\u00ebria e Bashkuar ka reputacion p\u00ebr higjien\u00eb t\u00eb dob\u00ebt orale, shum\u00eb vende t\u00eb tjera evropiane ende p\u00ebrballen me probleme me sh\u00ebndetin dentar. Nj\u00eb studim i vitit 2022 zbuloi se Norvegjia \u00ebsht\u00eb vendi me nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndetin dentar, nd\u00ebrsa Serbia renditet e fundit s\u00eb bashku me Letonin\u00eb dhe Polonin\u00eb. Sa i p\u00ebrket vizitave te dentisti, Holanda renditet e para, nd\u00ebrsa Portugalia, Irlanda dhe Mbret\u00ebria e Bashkuar kishin normat m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb frekuentimit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb p\u00ebrzierje komplekse faktor\u00ebsh socio-ekonomik\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pabarazi, me kosto t\u00eb larta, lista t\u00eb gjata pritjeje dhe distanca q\u00eb krijojn\u00eb pengesa n\u00eb akses. T\u00eb moshuarit jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prekurit, me banor\u00ebt e BE-s\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs 65 vje\u00e7 e lart q\u00eb raportojn\u00eb norma m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb nevojave t\u00eb paplot\u00ebsuara dentare krahasuar me ata t\u00eb mosh\u00ebs 16-44 vje\u00e7, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Eurostat p\u00ebr vitin 2024.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb nj\u00ebjtit studim, Greqi \u00ebsht\u00eb kampione evropiane n\u00eb higjien\u00ebn e dob\u00ebt orale, pasi d\u00ebshtimi p\u00ebr t\u00eb mbuluar nevojat dentare nga sistemi publik i sh\u00ebndetit e sjell Greqin\u00eb n\u00eb krye t\u00eb problemit.<\/p>\n<p>Dieta \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e problemit<\/p>\n<p>Duke iu referuar epidemis\u00eb s\u00eb obezitetit n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, Dr. Kantarci tha se mb\u00ebshtetja e bot\u00ebs per\u00ebndimore n\u00eb ushqime ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara \u00ebsht\u00eb gjithashtu fajtore p\u00ebr p\u00ebrkeq\u00ebsimin e sh\u00ebndetit dentar: &#8220;Ne mendojm\u00eb se bota per\u00ebndimore ka qasje m\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb kujdesin oral, por do t\u00eb habiteni kur t\u00eb shihni se t\u00eb gjitha ushqimet e p\u00ebrpunuara, mungesa e ushtrimeve, obeziteti e k\u00ebshtu me radh\u00eb &#8211; faktor\u00eb q\u00eb na predispozojn\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr se kudo tjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb.&#8221;<\/p>\n<p>Sondazhi m\u00eb i fundit i Sh\u00ebndetit Oral tek t\u00eb Rriturit (AOHS) raportoi se 41% e banor\u00ebve t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar kishin prishje t\u00eb dh\u00ebmb\u00ebve, nj\u00eb rritje e konsiderueshme nga 28% n\u00eb vitin 2009. Pothuajse gjysma e t\u00eb anketuarve than\u00eb gjithashtu se gjendja e dh\u00ebmb\u00ebve t\u00eb tyre ndikon ndjesh\u00ebm n\u00eb jet\u00ebn e tyre t\u00eb p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>Dr. Kantarci rekomandoi q\u00eb njer\u00ebzit t\u2019i japin p\u00ebrpar\u00ebsi larjes s\u00eb dh\u00ebmb\u00ebve para gjumit dhe pasi t\u00eb ken\u00eb ngr\u00ebn\u00eb di\u00e7ka t\u00eb \u00ebmb\u00ebl. Ai gjithashtu sugjeroi p\u00ebrdorimin e nj\u00eb fur\u00e7e dh\u00ebmb\u00ebsh elektrike dhe pastrimin e gjuh\u00ebs, e cila mund t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb po aq shum\u00eb baktere. &#8220;P\u00ebrgjigja \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e qart\u00eb: duhet t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojm\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin p\u00ebr sh\u00ebndetin oral n\u00eb lidhje me sh\u00ebndetin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm&#8221;, p\u00ebrfundoi ai.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sa shpesh i lani dh\u00ebmb\u00ebt? Sipas ekspert\u00ebve, frekuenca ideale \u00ebsht\u00eb 3 her\u00eb n\u00eb dit\u00eb, s\u00eb bashku me vizitat e rregullta te dentisti, n\u00ebse duam t\u00eb zvog\u00eblojm\u00eb rrezikun e m\u00eb shum\u00eb se 50 s\u00ebmundjeve t\u00eb r\u00ebnda, duke p\u00ebrfshir\u00eb demenc\u00ebn dhe artritin. Prej koh\u00ebsh dihet q\u00eb sh\u00ebndeti oral ndikon n\u00eb mir\u00ebqenien ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme , me hulumtime<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14542,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-14541","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lifestyle"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14541"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14543,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14541\/revisions\/14543"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}