{"id":14614,"date":"2026-03-02T18:23:21","date_gmt":"2026-03-02T18:23:21","guid":{"rendered":"https:\/\/revistatrend.com\/?p=14614"},"modified":"2026-03-02T18:23:21","modified_gmt":"2026-03-02T18:23:21","slug":"burra-neandertale-dhe-gra-homo-sapiens-studimi-zbulon-tendencen-e-ciftezimit-qe-formesoi-adn-ne-tone","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/2026\/03\/02\/burra-neandertale-dhe-gra-homo-sapiens-studimi-zbulon-tendencen-e-ciftezimit-qe-formesoi-adn-ne-tone\/","title":{"rendered":"Burra Neandertal\u00eb dhe gra Homo sapiens: Studimi zbulon tendenc\u00ebn e \u00e7ift\u00ebzimit q\u00eb form\u00ebsoi ADN-n\u00eb ton\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Burrat Neandertal\u00eb dhe grat\u00eb Homo sapiens kishin nj\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb fort\u00eb p\u00ebr t&#8217;u \u00e7ift\u00ebzuar, sugjeron nj\u00eb studim shkencor i botuar sot n\u00eb revist\u00ebn Science, nj\u00eb zakon q\u00eb na lejon t\u00eb kuptojm\u00eb m\u00eb mir\u00eb evolucionin e gjenomit njer\u00ebzor .<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2010, shkenc\u00ebtar\u00ebt deshifruan gjenomin Neandertal n\u00eb ADN , n\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb madh q\u00eb konfirmoi se Homo sapiens dhe Neandertal\u00ebt ishin kryq\u00ebzuar v\u00ebrtet.<\/p>\n<p>Shumica e njer\u00ebzve q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb Afrik\u00ebs sot mbajn\u00eb disa fragmente t\u00eb ADN-s\u00eb nga kjo specie e zhdukur, t\u00eb trash\u00ebguara nga kryq\u00ebzimi midis dy specieve. Hulumtimet sugjerojn\u00eb se t\u00eb dy grupet jan\u00eb pasardh\u00ebs t\u00eb nj\u00eb popullsie q\u00eb u vendos n\u00eb Afrik\u00eb disa milion vjet m\u00eb par\u00eb. Gjat\u00eb qindra mij\u00ebvje\u00e7ar\u00ebve, migrimet njer\u00ebzore kan\u00eb sjell\u00eb kryq\u00ebzim midis dy grupeve.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, njer\u00ebzit modern\u00eb kan\u00eb pak ose aspak ADN t\u00eb Neandertalit n\u00eb kromozomin X, nj\u00eb nga dy kromozomet njer\u00ebzore q\u00eb p\u00ebrcakton seksin e nj\u00eb fetusi.<\/p>\n<p>Ne supozuam se kjo ishte rezultat i p\u00ebrzgjedhjes natyrore . Por nj\u00eb studim i ri, i kryer nga Universiteti i Pensilvanis\u00eb, tregon se ky fenomen \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb rezultat i &#8220;preferencave riprodhuese&#8221;. Ekipi analizoi ADN-n\u00eb e njeriut modern t\u00eb gjetur te nj\u00eb Neandertal dhe zbuloi se ajo ishte ve\u00e7an\u00ebrisht e bollshme n\u00eb kromozomin X, krejt e kund\u00ebrta e asaj q\u00eb ishte v\u00ebrejtur te njer\u00ebzit modern\u00eb.<\/p>\n<p>Ky rezultat i lejoi ata t\u00eb hidhnin posht\u00eb iden\u00eb e papajtueshm\u00ebris\u00eb riprodhuese midis specieve. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, rrjedha e gjeneve &#8220;ndodhi kryesisht midis meshkujve Neandertal\u00eb dhe femrave njer\u00ebzore anatomikisht moderne&#8221;, shpjegon Alexander Platt, studiuesi kryesor i studimit.<\/p>\n<p>Duke pasur parasysh se grat\u00eb kan\u00eb dy kromozome X dhe burrat vet\u00ebm nj\u00eb, n\u00ebse meshkujt Neandertal\u00eb dhe femrat moderne njer\u00ebzore do t\u00eb \u00e7ift\u00ebzoheshin m\u00eb shpesh, m\u00eb shum\u00eb kromozome X njer\u00ebzore moderne do t\u00eb kishin hyr\u00eb n\u00eb pishin\u00ebn e gjeneve Neandertal\u00eb dhe m\u00eb pak kromozome X Neandertal\u00eb do t\u00eb ishin gjetur n\u00eb popullatat moderne njer\u00ebzore. Mund t\u00eb ket\u00eb arsye t\u00eb tjera, por k\u00ebto praktika t\u00eb lashta \u00e7ift\u00ebzimi &#8220;ofrojn\u00eb shpjegimin m\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb&#8221;, thot\u00eb Alexander Platt .<\/p>\n<p>Por mbetet e paqart\u00eb pse: Meshkujt Neandertal\u00eb dhe femrat Homo sapiens mund t\u00eb jen\u00eb \u00e7ift\u00ebzuar me zgjedhje, forc\u00eb ose detyrim. Studiuesit tani shpresojn\u00eb t\u00eb analizojn\u00eb arsyet q\u00eb mund t\u00eb na ndihmojn\u00eb t\u00eb kuptojm\u00eb m\u00eb mir\u00eb se si \u00ebsht\u00eb zhvilluar ky model \u00e7ift\u00ebzimi.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr mund\u00ebsit\u00eb jan\u00eb dinamikat midis burrave dhe grave n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e Neandertal\u00ebve ose zakonet migratore. \u00cbsht\u00eb e mundur, p\u00ebr shembull, q\u00eb burrat t\u00eb ken\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb largohen nga komuniteti i tyre, nd\u00ebrsa grat\u00eb t\u00eb ken\u00eb mbetur me familjet e tyre.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Burrat Neandertal\u00eb dhe grat\u00eb Homo sapiens kishin nj\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb fort\u00eb p\u00ebr t&#8217;u \u00e7ift\u00ebzuar, sugjeron nj\u00eb studim shkencor i botuar sot n\u00eb revist\u00ebn Science, nj\u00eb zakon q\u00eb na lejon t\u00eb kuptojm\u00eb m\u00eb mir\u00eb evolucionin e gjenomit njer\u00ebzor . N\u00eb vitin 2010, shkenc\u00ebtar\u00ebt deshifruan gjenomin Neandertal n\u00eb ADN , n\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb madh q\u00eb konfirmoi<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14615,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-14614","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lifestyle"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14614","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14614"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14616,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14614\/revisions\/14616"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}