{"id":2697,"date":"2023-03-26T12:00:57","date_gmt":"2023-03-26T12:00:57","guid":{"rendered":"https:\/\/revistatrend.com\/?p=2697"},"modified":"2023-03-26T12:02:23","modified_gmt":"2023-03-26T12:02:23","slug":"te-drejtat-e-te-denuarve-ne-burgjet-shqiptare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/2023\/03\/26\/te-drejtat-e-te-denuarve-ne-burgjet-shqiptare\/","title":{"rendered":"T\u00eb drejtat e t\u00eb d\u00ebnuarve n\u00eb burgjet shqiptare"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Personat q\u00eb kan\u00eb kryer nj\u00eb veper penale apo nj\u00eb krim kan\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb t\u00eb drejtash nga t\u00eb cilat nuk duhet t\u00eb privohen apo t\u2019u c\u00ebnohen n\u00eb rastet kur ata nd\u00ebshkohen p\u00ebr vepr\u00ebn q\u00eb kan\u00eb kryer n\u00eb instucionet e ekzekutimit t\u00eb vendimit penal . Nga ky term i p\u00ebrmendur m\u00eb lart, na lind nevoja rrjedhimisht t\u00eb shpjegojm\u00eb se p\u00ebr \u00e7far\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb k\u00ebto institucione. Roli i tyre \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebri sepse ne e shikojm\u00eb k\u00ebt\u00eb si garanci apo siguri p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ata q\u00eb kan\u00eb kryer veprat penale do d\u00ebnohen dhe do ken\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e rehabilitimit apo sh\u00ebrimit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb pas vuajtjes, t\u00eb kthehen n\u00eb kominitetin jasht\u00eb pa asnj\u00eb rrezik q\u00eb do kryejn\u00eb s\u00ebrisht vepra t\u00eb ndaluara e t\u00eb d\u00ebnueshme nga legjislacioni penal. Shum\u00eb mund t\u00eb mendojn\u00eb q\u00eb k\u00ebta persona nuk meritojn\u00eb asnj\u00eb t\u00eb drejt\u00eb dhe asgj\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb krimit t\u00eb kryer. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb kan\u00eb kryer nj\u00eb gabim, madje do thoja nj\u00eb gabim madhor po dhe k\u00ebta persona jan\u00eb b\u00ebr\u00eb kriminel\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb disa faktor\u00ebve q\u00eb kan\u00eb ndikuar n\u00eb ta. Mund t\u00eb ket\u00eb ndodhur nga nj\u00eb tronditje psiqike t\u00eb \u00e7astit q\u00eb secili nga ne mund t\u00eb bie \u2018pre\u2019 e saj. A nuk meritojn\u00eb dhe k\u00ebta t\u00eb sh\u00ebrohen? Jo vet\u00ebm kaq, po n\u00eb baz\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb drejtave, u mund\u00ebsohet rehabilitimi dhe kjo \u00ebsht\u00eb dhe n\u00eb favorin e t\u00eb gjith\u00eb neve sepse nj\u00eb dit\u00eb, ai person do t\u00eb dal dhe rehabilitimi do ndihmoj q\u00eb kur t\u00eb vij\u00eb ky moment, ne mos t\u00eb ndihemi m\u00eb t\u00eb rrezikuar dhe t\u00eb pasigurt. Si rrjedhoj\u00eb e k\u00ebtij shpjegimi duhet sqaruar se cilat jan\u00eb kushtet standarte minimale p\u00ebr jetes\u00eb t\u00eb nj\u00eb t\u00eb d\u00ebnuari apo nj\u00eb t\u00eb pandehuri. Cilat jan\u00eb k\u00ebto kushte? N\u00eb interpretimin tim m\u00eb kryesoret q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmend, pasi jan\u00eb shum\u00eb kushte minimale q\u00eb k\u00ebta persona duhen t\u00eb ken\u00eb, jane: ushqimi, nj\u00eb mjedis ku ata t\u00eb ken\u00eb shtratin e tyre, kushtet p\u00ebr ajrim dhe ndri\u00e7im, si p\u00ebr ndri\u00e7imin artificial dhe at\u00eb natyror. Ne nuk mund t\u2019i trajtojm\u00eb n\u00eb kushte mizore apo t\u2019i trajtojm\u00eb n\u00eb m\u00ebnyre \u00e7njer\u00ebzore apo posht\u00ebruese, pasi kjo \u00ebsht\u00eb e ndaluar nga legjislacioni yn\u00eb dhe nga \u00e7do kovent\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare ku mbrohen t\u00eb drejtat e njeriut, m\u00eb kryesore si Konventa Europiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut. Le t\u2019i marrim me rradh\u00eb. Si fillim, i d\u00ebnuari pasi ka dal vendimi p\u00ebr d\u00ebnimin e tij, duhet t\u00eb paraqitet me dokumenta shoq\u00ebruese. Jo vet\u00ebm kaq, por ai duhet t\u00eb kontrollohet dhe se si q\u00ebndron sh\u00ebndeti i tij n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u2019i shmangim s\u00ebmundjet infektive ngjit\u00ebse midis t\u00eb burgosurve apo dhe vetvrasjeve t\u00eb mundshme. Duhen t\u00eb kontrollohen p\u00ebr \u00e7do shenj\u00eb t\u00eb keqtrajtimeve fizike apo plag\u00ebve q\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb e t\u00eb merret dhe shpjegimi i t\u00eb d\u00ebnurit pse dhe nga se jan\u00eb shkaktuar k\u00ebto plag\u00eb. Mjeku duhet t\u2019i vizitoj\u00eb dhe t\u00eb jap\u00eb ekspertiz\u00ebn e tij. Secili prej tyre ka t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb kontrollohen se sa t\u00eb shendetsh\u00ebm jan\u00eb. Ne nuk mund t\u2019i lejm\u00eb t\u00eb s\u00ebmuren sepse dhe ata shkaktuan nj\u00eb krim n\u00eb sh\u00ebndetin e dikujt tjet\u00ebr. Jo, detyra e k\u00ebtyre institucioneve \u00ebsht\u00eb trajtimi i tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb njer\u00ebzore. T\u00eb paraburgosurit dhe t\u00eb d\u00ebnuarit duhen t\u00eb trajtohen me dinjitet dhe duke respektuar t\u00eb drejtat njer\u00ebzore t\u00eb tyre. T\u00eb d\u00ebnuarit duhet te trajtohen pa nj\u00ebanshm\u00ebri dhe pa diskriminim mbi baz\u00eb gjinie, race, ngjyre, p\u00ebrkat\u00ebsie etnike, gjuhe, feje, bindjeje politike, fetare ose filozofike, orientimi seksual, identiteti gjinor, gjendjeje ekonomike, arsimore ose shoq\u00ebrore, p\u00ebrkat\u00ebsie prind\u00ebrore, moshe, gjendjeje familjare ose martesore, gjendjeje sh\u00ebndet\u00ebsore, aft\u00ebsie t\u00eb kufizuar, shtet\u00ebsie ose p\u00ebrkat\u00ebsie n\u00eb nj\u00eb grup t\u00eb caktuar ose p\u00ebr \u00e7do shkak tjet\u00ebr q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn diskriminim. T\u00eb miturit e paraburgosur dhe t\u00eb d\u00ebnuar trajtohen duke respektuar lirit\u00eb dhe t\u00eb drejtat themelore t\u00eb tyre. Trajtimi mb\u00ebshtetet n\u00eb interesin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb f\u00ebmij\u00ebs, t\u00eb integrimit shoq\u00ebror, edukimit dhe parandalimit t\u00eb rifutjes n\u00eb krim. Dhe grat\u00eb e d\u00ebnuara kan\u00eb t\u00eb drejtat q\u00eb p\u00ebrmenda m\u00eb lart. Ato e vuajn\u00eb d\u00ebnimin n\u00eb institucione t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr grat\u00eb. Un\u00eb do thoja q\u00eb grat\u00eb duhet t\u00eb ken\u00eb disa mund\u00ebsi me shum\u00eb, sidomos dhe p\u00ebr t\u00eb folur me familjen e tyre pasi shum\u00eb prej tyre jan\u00eb n\u00ebna dhe kane nevoj\u00ebn natyrore q\u00eb t\u00eb komunikojn\u00eb me f\u00ebmij\u00ebt e tyre. Kjo nuk ka lidhje me barazin\u00eb gjinore, por me faktin se t\u00eb gjith\u00eb e pranojm\u00eb q\u00eb femra nga vet\u00eb natyra \u00ebsht\u00eb e lidhur gjithmon\u00eb m\u00eb ngusht\u00eb me f\u00ebmij\u00ebn. Disa prej tyre mund t\u00eb perfundojn\u00eb n\u00eb burg dhe p\u00ebr krim ndaj bashk\u00ebshortit. Si natyr\u00eb grat\u00eb jan\u00eb t\u00eb duruara shum\u00eb, normal q\u00eb nuk i p\u00ebrfshij t\u00eb gjitha po shum\u00eb prej tyre bien pre e dhun\u00ebs s\u00eb p\u00ebrhershme t\u00eb burrave t\u00eb tyre dhe kjo mund t\u00eb \u00e7oj n\u00eb turbullim t\u00eb arsyes dhe t\u00eb shkaktimit t\u00eb krimit. K\u00ebto individe kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb dhunuara p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb, madje jo vet\u00ebm fizikisht por dhe psikologjikisht, ndaj dhe kan\u00eb zgjedhur rrug\u00ebn e gabuar p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga k\u00ebta dhunues. T\u00eb gjith\u00eb t\u00eb d\u00ebnuarit duhet t\u00eb ken\u00eb t\u00eb drejtat baz\u00eb minimimale e nd\u00ebr to mund t\u00eb p\u00ebrmenden: mjediset p\u00ebr arg\u00ebtim dhe \u00e7lodhje, t\u00eb ken\u00eb te drejt\u00ebn e pun\u00ebs, t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb bibliotek\u00eb ku mund t\u00eb marrin e t\u00eb lexoj\u00eb libra t\u00eb ndrysh\u00ebm e jo vet\u00ebm kaq. Ata kan\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb komunikojn\u00eb me p\u00ebrfaqesuesin dhe mbrojt\u00ebsin e tyre ligjor n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konfidenciale pa asnj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb prani t\u00eb tyre, pra t\u00eb mund t\u00eb komunikojn\u00eb lirisht, kan\u00eb dhe t\u00eb drejtat e kominikimit telefonik, me an\u00eb t\u00eb nj\u00eb mbik\u00ebqyr\u00ebsi af\u00ebr tyre, n\u00ebse nuk kan\u00eb mund\u00ebsi atyre iu sigurohet nga institucioni nj\u00eb telefonate \u00e7do muaj nga pes\u00eb minuta . Po a kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb k\u00ebta persona t\u00eb marrin leje? Sigurisht q\u00eb ekziston nj\u00eb drejt\u00eb e till\u00eb madje ne i ndajm\u00eb n\u00eb dy kategori: leje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhe leje shp\u00ebrbluese. Kategoria e par\u00eb p\u00ebrfshin ato ku i denuari i k\u00ebrkon p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje t\u00eb nj\u00eb familjari apo n\u00eb rast vdekjeje apo lindjeje dhe kjo jepet p\u00ebr 48 or\u00eb, por mund t\u00eb zgjatet dhe 24 or\u00eb t\u00eb tjera. N\u00eb kategorin\u00eb e dyt\u00eb p\u00ebrmendim ato leje nga vet\u00eb fjala; shp\u00ebrblyese, \u2013 shp\u00ebrblyerje e t\u00eb d\u00ebnuarit n\u00eb baz\u00eb t\u00eb sjelljes s\u00eb mir\u00eb dhe ndjekjes s\u00eb rregullores s\u00eb disiplines. Ajo mund t\u00eb jepet nga 20 dit\u00eb \u00e7do vit. K\u00ebto ishin vet\u00ebm disa nga t\u00eb drejtat bazike dhe shum\u00eb prej tyre jetike, si psh: ushqimi dhe mjedisi i vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit. Duhet t\u00eb ofrohen programe t\u00eb rehabilitimit dhe bazuar gjithashtu n\u00eb vepr\u00ebn penale t\u00eb kryer. \u00cbsht\u00eb patjet\u00ebr e nevojshme dhe e domosdoshme t\u00eb zbatohet ky program. Ne t\u00eb fush\u00ebs s\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb ligjit duhet t\u2019i shtyjm\u00eb k\u00ebta persona t\u00eb kuptojn\u00eb veprimet e tyre dhe pasojat q\u00eb kan\u00eb shkaktuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb mos t\u00eb jen\u00eb m\u00eb p\u00ebrs\u00ebrit\u00ebs. Dhe kjo nuk arrihet duke mis iu mohuar k\u00ebto t\u00eb drejta. Nj\u00eb kusht tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb dhe arsimimi, pra personat q\u00eb s\u2019kan\u00eb mbaruar n\u00ebnt\u00ebvje\u00e7aren, t\u00eb ken\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb ndjekin n\u00eb ato kushte m\u00ebsimet me an\u00eb t\u00eb nj\u00eb programi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, t\u00eb miratuar nga Ministria e Arsimit. Arsimimi dhe formimi kulturor e profesional b\u00ebhet me an\u00eb t\u00eb organizimit t\u00eb shkoll\u00ebs, e detyrueshme p\u00ebr t\u00eb miturit, si dhe t\u00eb kurseve profesionale, sipas sistemeve n\u00eb fuqi. Ata duhet gjithashtu q\u00eb t\u00eb ken\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e ndjekjes s\u00eb ritualeve fetare dhe ne nuk mund dhe nuk duhet t\u2019i pengojm\u00eb n\u00eb to. Le t\u00eb themi q\u00eb duke u mund\u00ebsuar k\u00ebto kushte, ata do t\u00eb ken\u00eb koh\u00ebn e mjaftueshme q\u00eb t\u00eb arsyetojn\u00eb dhe t\u00eb kuptojn\u00eb t\u00eb mir\u00ebn dhe t\u00eb keqen. N\u00ebse ne nuk i japim as k\u00ebto kushte, i b\u00ebjm\u00eb ata t\u00eb ndihen m\u00eb t\u00eb zem\u00ebruar me bot\u00ebn dhe pa k\u00ebto kushte, as programi i rehabilitimit nuk do vlente. Programi i rehabilitimit ka si q\u00ebllim t\u00eb posa\u00e7\u00ebm parandalimin e kryerjes s\u00eb veprave penale t\u00eb tjera nga k\u00ebta persona t\u00eb cil\u00ebsuar kriminel\u00eb nga vepra e kryer. N\u00eb mbyllje, mund t\u00eb them q\u00eb nuk duhet t\u2019i gjykojm\u00eb apo t\u2019i trajtojm\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb \u00e7njer\u00ebzore si nd\u00ebshkim apo hakmarrje p\u00ebr ato vepra e d\u00ebme q\u00eb ata i kan\u00eb shkaktuar shoq\u00ebris\u00eb. Shoq\u00ebria ka nevoj\u00eb t\u00eb sh\u00ebrohet nga \u00e7do plag\u00eb dhe k\u00ebta persona duke b\u00ebre nj\u00eb krim, me an\u00eb t\u00eb rehabilitimit, ndoshta nuk mund t\u00eb sh\u00ebrojn\u00eb nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, por ata mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb leht\u00ebsimin dhe dhimbjen m\u00eb t\u00eb pak\u00ebt t\u00eb k\u00ebsaj plage, duke mos qen\u00eb p\u00ebrs\u00ebrit\u00ebs dhe duke kryer vepra t\u00eb mira. Le t\u2019i ndihmojm\u00eb t\u00eb sh\u00ebrohen e duke ndihmuar k\u00ebshtu dhe gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb t\u00eb sh\u00ebrohet dhe t\u00eb rimarr\u00eb veten nga \u00e7do d\u00ebm apo pasoj\u00eb q\u00eb e ka tronditur. Ndryshimi nis nga ne, nga shoq\u00ebria. Le t\u00eb b\u00ebjm\u00eb \u00e7\u2019ka mundemi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gj\u00eb.<\/p>\n<p>Nga Stelina Dushi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Personat q\u00eb kan\u00eb kryer nj\u00eb veper penale apo nj\u00eb krim kan\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb t\u00eb drejtash nga t\u00eb cilat nuk duhet t\u00eb privohen apo t\u2019u c\u00ebnohen n\u00eb rastet kur ata nd\u00ebshkohen p\u00ebr vepr\u00ebn q\u00eb kan\u00eb kryer n\u00eb instucionet e ekzekutimit t\u00eb vendimit penal . Nga ky term i p\u00ebrmendur m\u00eb lart, na lind nevoja rrjedhimisht<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2698,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2697","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lifestyle"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2697","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2697"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2697\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2700,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2697\/revisions\/2700"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistatrend.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}