Kimikatet sintetike të quajtura ftalate të cilat gjenden në produktet e konsumit si enët e ruajtjes së ushqimit, shampoja, grimi, parfumi dhe lodrat e fëmijëve, mund të kenë kontribuar në më shumë se 10% të të gjithë vdekshmërisë globale nga sëmundjet e zemrës në vitin 2018 tek burrat dhe gratë e moshës 55 deri në 64 vjeç, zbuloi një studim i ri.
CNN shkruan se “Ftalatet kontribuojnë në inflamacionin sistemik në arteriet koronare, të cilat mund të përshpejtojnë sëmundjet ekzistuese dhe të çojnë në ngjarje akute, përfshirë vdekshmërinë”, tha autori kryesor Dr. Leonardo Trasande, profesor i pediatrisë dhe shëndetit të popullatës në Shkollën e Mjekësisë Grossman të Universitetit të Nju Jorkut.
Ai është gjithashtu drejtor i Divizionit të Pediatrisë Mjedisore dhe Qendrës për Hetimin e Rreziqeve Mjedisore të NYU Langone.
“Ftalatet dihet se prishin balancat e testosteronit”, tha Trasande, duke shtuar se tek burrat, “testosteroni i ulët është një parashikues i sëmundjeve kardiovaskulare të të rriturve”.
Në studime të mëparshme, ftalatet janë lidhur me problemet riprodhuese , siç janë keqformimet gjenitale dhe moszbritja e testikujve tek djemtë e vegjël, si dhe numër më i ulët i spermës dhe nivele më të ulëta të testosteronit tek meshkujt e rritur. Studimet kanë lidhur gjithashtu ftalatet me astmën, obezitetin tek fëmijët dhe kancerin.
“Studimi i ri nënvizon barrën potencialisht të madhe shëndetësore dhe ekonomike të ekspozimit ndaj DEHP-së, e cila përputhet me shqetësimet ekzistuese në lidhje me rreziqet e saj”, tha David Andrews, drejtor shkencor në detyrë në Grupin Punues Mjedisor, një organizatë konsumatorësh që monitoron ekspozimin ndaj ftalateve dhe kimikateve të tjera në plastikë, në një email. Ai nuk ishte i përfshirë në studim.
Këshilli Amerikan i Kimisë, i cili përfaqëson industrinë, nuk pranoi të komentojë mbi studimin, por i tha CNN-së me anë të email-it se Paneli i Ftalateve të Larta i organizatës është i përkushtuar për të promovuar përfitimet e ftalateve të larta si DINP dhe DIDP.
Ekspozimi dhe rreziku ndaj ftalateve
Shpesh të quajtura ” kimikate kudo” për shkak se janë kaq të zakonshme, ftalatet u shtohen produkteve të konsumit, të tilla si tubat hidraulikë PVC, dyshemetë prej vinili, produktet rezistente ndaj shiut dhe njollave, tubat mjekësorë, çorapet e kopshtit dhe disa lodra për fëmijë për ta bërë plastikën më fleksibile dhe më të vështirë për t’u thyer.
Ekspozime të tjera të zakonshme vijnë nga përdorimi i ftalateve në paketimin e ushqimit, detergjentëve, veshjeve, mobiljeve dhe plastikës së automobilave. Ftalatet shtohen gjithashtu në artikujt e kujdesit personal si shampoja, sapuni, llaku i flokëve dhe kozmetika për t’i bërë aromat të zgjasin më shumë.
Njerëzit ekspozohen kur thithin ajër të kontaminuar ose hanë ose pinë ushqime që bien në kontakt me plastikën, sipas Qendrave të SHBA-së për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve .
Studimi i ri, i botuar të martën në revistën eBiomedicine, shqyrtoi ndikimin e një ftalati – Di(2-etilheksil)ftalati , ose DEHP – në vdekjet globale në 200 vende dhe territore.
Studiuesit analizuan të dhëna shëndetësore dhe mjedisore nga dhjetëra anketa të popullsisë, të cilat përfshinin mostra urine që përmbanin produkte të zbërthimit kimik të lëna nga DEHP, i cili dihet se është i lidhur me sëmundjet kardiovaskulare , tha Trasande.
Di(2-etilheksil)ftalati është lidhur gjithashtu me defektet e lindjes, kancerin dhe dëmtimet riprodhuese tek burrat, sipas Propozimit 65 të Kalifornisë , një ligj që u kërkon kompanive të vendosin etiketa paralajmëruese në produktet që njoftojnë konsumatorët rreth efekteve të mundshme shëndetësore të kimikateve.
Studiuesit e krahasuan ekspozimin me statistikat e vdekjeve të mbledhura nga Instituti për Metrikat dhe Vlerësimin e Shëndetit, një grup kërkimor amerikan që mbledh informacion mjekësor global.
Analiza zbuloi se ekspozimi ndaj DEHP kontribuoi në 368,764 vdekje në vitin 2018 midis burrave dhe grave të moshës 55 deri në 64 vjeç në nivel global. Afrika përbënte 30% të vdekjeve nga sëmundjet e zemrës të lidhura me DEHP, ndërsa Azia Lindore dhe Lindja e Mesme përbënin 25% të vdekshmërisë, zbuloi studimi.
Hulumtimi besohet të jetë vlerësimi i parë global i çdo rezultati shëndetësor nga ekspozimi ndaj DEHP, tha autorja kryesore e studimit Sara Hyman, një shkencëtare e asociuar kërkimore në Shkollën e Mjekësisë Grossman të NYU-së. “Duke theksuar lidhjen midis ftalateve dhe një shkaku kryesor i vdekjes në të gjithë botën, gjetjet tona i shtohen sasisë së madhe të provave se këto kimikate paraqesin një rrezik të jashtëzakonshëm për shëndetin e njeriut”, tha Hyman në një deklaratë.
Një kufizim i hulumtimit, megjithatë, rrjedh nga përdorimi i raporteve të rrezikut në SHBA për të vlerësuar vdekjet e atribuueshme popullsisë në vende të tjera, tha Andrews i EWG.
“Ndërsa autorët e pranojnë këtë kufizim, ata supozojnë se marrëdhënia midis ekspozimit ndaj DEHP dhe sëmundjeve kardiovaskulare është e qëndrueshme në nivel global”, tha ai në një email. “Kjo mund të mos jetë e vërtetë duke pasur parasysh ndryshimet e rëndësishme si në nivelet e ekspozimit ashtu edhe në aksesin në zbulimin dhe trajtimin e sëmundjeve kardiovaskulare në të gjitha vendet.”